top of page

Gen Z và chuyện làm việc tự do.

Trích từ cuốn sách Freelancer - Muốn tự do phải tự lo, tác giả Anh Tuan Le.



Đặc thù thế hệ Z

Gen Z hay thế hệ Z là những bạn trẻ sinh sau năm 1996, gần thời điểm Internet chính thức du nhập vào nước ta. Ở Việt Nam, Gen Z được chia thành hai nhóm chính: Nhóm bắt đầu đi làm và nhóm vẫn phụ thuộc nhiều vào bố mẹ. Dù chỉ chiếm khoảng 20% dân số (nhóm sinh từ 1996 đến 2006 chiếm khoảng 13%) nhưn Gen Z đang có ảnh hưởng lớn tới đời sống xã hội hiện nay và được xem là thế hệ của thời đại số.


Thế hệ Z có những đặc thù rất riêng, khác hẳn những thế hệ trước, và chính những đặc thù này dẫn đến việc ngày càng có nhiều bạn Gen Z theo đuổi xu hướng làm việc từ xa, tự do hay tại nhà. Một số đặc điểm rõ ràng và dễ nhận thấy là:

  • Nhanh nhạy trong việc tiếp nhận các công nghệ mới. Ví dụ như trước đây là YouTube, Facebook thì thời gian gần đây là TikTok, Livestreaming. Sự nhạy bén này thúc đẩy Gen Z tìm cách kiếm tiền từ sớm, chủ yếu thông qua Internet như kinh doanh online, lập trình game, review sản phẩm bằng video…


  • Được khuyến khích tự do theo đuổi điều mình thích. Khác với thế hệ trước đây luôn được xã hội và người thân trong gia đình định hướng để theo đổi các giá trị như “ổn định”, “địa vị”, “sự tôn trọng”, thế hệ Z hiện nay được khuyến khích mưu cầu sự tự do. Thế hệ Z được dạy rằng mỗi các nhân là một phiên bản đặc biệt trong xã hội, chỉ cần có trong tay công nghệ và trí tưởng tượng thì có thể đi theo bất kỳ con đường nghề nghiệp nào. Chính vì vậy, ngày càng có nhiều bạn trẻ dấn thân vào các ngành nghề mới mẻ, “phi công sở” như chụp hình đồ ăn, review các địa điểm du lịch…


  • Thế hệ Z muốn làm việc độc lập hơn. Thế hệ Z được tiếp cận rất nhiều thông tin từ khi còn bé nhờ sự bùng nổ của Internet. Điều này cũng khiến cho cách thức học hỏi của họ hoàn toàn khác biệt: họ có thể học mọi điều từ video trên YouTube hoặc các cộng đồng online thay vì chỉ từ bố mẹ hay giáo viên. Chính vì vậy, họ thích làm việc độc lập hơn nhiều so với thế hệ Y. Họ không muốn nhận nhiều hướng dẫn từ quản lý, bị kiểm tra chi tiết hoặc đánh giá thường xuyên. Thế hệ Z muốn được trao cơ hội để tìm ra giải pháp và cách thức giải quyết vấn đề mới.


  • Thế hệ Z toàn cầu hóa hơn. Thế hệ Y được nhìn nhận là thế hệ “toàn cầu” đầu tiên nhờ vào sự phát triển của Internet, và khi thế giới ngày càng online nhiều hơn, thế hệ Z còn “toàn cầu” hơn suy nghĩ, hành động. 58% người trưởng thành (trên 35 tuổi) trên thế giới đồng ý rằng “giới trẻ ngày nay có nhiều điểm chung với giới trẻ ở các nước khác hơn là với thế hệ trước trên chính đất nước của họ”. Chính nhờ sự toàn cầu hóa này, công việc không còn bị bó buộc vào một địa điểm cố định. Bạn có thể ngồi tại TP. Hồ Chí Minh nhưng vẫn nhận những công việc tại Singapore hay Mỹ.


  • Việc cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân chiếm vị trí rất quan trọng đối với giới trẻ. Nếu như thế hệ Y trên 30 tuổi muốn dành thời gian để trải nghiệm thông qua du lịch và chăm sóc gia đình, thế hệ Z và thế hệ Y dưới 30 tuổi lại cần thời gian để theo đuổi những đam mê cá nhân, họ có thể vừa làm việc vừa là Vlogger trên mạng xã hội. Các công việc tự do có thể đáp ứng được điều này và do đó ngày càng được ưa chuộng hơn.


Lợi ích làm việc từ xa, tại nhà

  • Đầu tiên chắc chắn là sự không gò bó. Không có sếp bắt chúng ta phải làm theo ý muốn, không phải chấm công vào 08:30 và 17:30, cũng không bắt buộc phải luôn có mặt ở công ty. Bạn là sếp của chính mình, bạn làm việc theo thời gian bạn muốn, bạn ngồi làm việc ở bất kỳ đâu mà bạn cảm thấy thoải mái.


  • Vì thời gian linh hoạt, bạn sẽ có thêm thời gian cho các mối quan tâm khác, như các mối quan hệ và sở thích cá nhân. Nếu như bạn làm công sở, sáng sớm mở mắt là lo đến công ty, tối về đến nhà thì mệt phờ, cuối tuần có khi còn phải tăng ca, thì thật khó để có được khoảng thời gian này.


  • Bạn có thể vừa tăng thu nhập, vừa tiết kiệm được nhiều hơn.


  • Vì không phải đến văn phòng, bạn sẽ ít tốn tiền vào các chi phí như đi lại, tụ tập đồng nghiệp, mua sắm quần áo văn phòng này kia. Những khoản này cũng rất đáng kể đó.


  • Bạn có cơ hội nhận được nhiều dự án khác nhau tùy theo mong muốn của bản thân, vì vậy có thể nhận được nhiều tiền hơn so với mức lương cố định tại công ty.


  • Bạn có cơ hội học và thử những kỹ năng mới. Ví dụ, trong trường hợp của mình, khi làm việc viết toàn thời gian cho một công ty, công việc chủ yếu là viết nội dung cho các website, đôi khi là báo giấy. Tuy nhiên, khi làm việc tự do, mình có thể học thêm về viết blog, quay video, làm radio, viết kịch bản hoặc viết sách như cuốn sách này - những điều mà nếu còn làm toàn thời gian nơi công sở thì mình sẽ khó mà thực hiện được.


Mặt trái của làm việc tự do

Vấn đề gì cũng có hai mặt, tốt và xấu. Bên cạnh nhiều lợi ích kể trên, làm việc tự do chắc chắn cũng có những mặt trái nhất định. Tuy cuốn sách này được viết ra nhằm tạo động lực cho bạn theo đuổi công việc tự do, mình vẫn muốn kể ra một vài điều không hay về loại hình này. Mục tiêu là để bạn có được cái nhìn đa chiều và nếu vẫn quyết tâm thì sẵn sàng tinh thần để vượt qua mọi khó khăn. “Yêu nhau mấy núi cũng trèo, mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua”, phải không?


  • Làm việc tự do phải làm việc bất chấp giờ giấc. Đặc biệt, nếu bạn làm việc nhiều với đối tác nước ngoài, việc nhận email vào 10 giờ đêm hay 2 giờ sáng là hoàn toàn bình thường.


  • Các mối quan hệ không còn sâu đậm. Khi đi làm công sở, muốn hay không bạn cũng gặp mặt đồng nghiệp mỗi ngày. Lâu lâu thành quen và những mối quan hệ trở nên gắn kết. Làm tự do không có những điều này, nên nếu không phải là người chịu khó đi kết nối, rất có thể bạn sẽ mất dần một số mối quan hệ.


  • Không có thưởng, phụ cấp hay bảo hiểm. Những thứ bạn vốn được hưởng nếu đi làm công sở thì khi làm việc tự do, chính bạn phải “tự cung tự cấp”.


  • Ít cơ hội học hỏi miễn phí. Khi đi làm công sở, đặc biệt là ở các công ty lớn, bạn sẽ có nhiều cơ hội tham gia các buổi đào tạo do công ty trả tiền. Còn bây giờ bạn là một người tự do, muốn học thì phải tự bỏ tiền. Tự do là tự lo đó.


  • Cảm giác không ổn định. Điều khó khăn cuối cùng là tâm lý. Khi nhìn bạn bè xung quanh ai cũng “ổn định” và thăng tiến trong sự nghiệp, nếu bạn không vững tâm thì cũng dễ nản lòng lắm.


Chia sẻ bởi: Tom.

1 lượt xem0 bình luận

Bài đăng gần đây

Xem tất cả
Bài đăng: Blog2 Post
bottom of page